Afschaffing en terugkeer van de basisbeurs

In het collegejaar 2015/2016 werd de basisbeurs afgeschaft voor nieuwe studenten en vervangen door een sociaal leenstelsel. Deze periode staat bekend als de ‘pechgeneratie’, omdat studenten in deze tijd vaak grote schulden opbouwden. De basisbeurs is sinds september 2023 echter weer terug, met een tegemoetkoming van € 274,90 per maand voor uitwonende studenten en € 110,30 voor thuiswonende studenten. Daarnaast kregen uitwonende studenten vanwege de stijgende kosten een eenmalige gift van € 164,30. Dit bedrag is een gift en hoeft dus niet te worden terugbetaald.

Een stapel met briefjes van 50 euro
Chiara Daneluzzi / Pexels

Gemiddelde studieschuld 2026

De officiële cijfers over 2026 wat betreft de gemiddelde studieschuld zijn nog niet gepubliceerd en zullen pas in 2027 beschikbaar zijn. Wel kunnen we, op basis van de recentste cijfers van eind 2025, een goede schatting maken van de gemiddelde studieschuld.

  • 2023: € 17.100 gemiddeld per persoon.
  • 2024: ongeveer € 17.800 gemiddeld.
  • 2025: ongeveer € 18.200 gemiddeld.

Op basis van deze trend kunnen we aannemen dat de gemiddelde studieschuld in 2026 waarschijnlijk stijgt naar ongeveer € 18.500 / € 19.000, gezien de jaarlijkse stijging van ongeveer € 400 / € 500 tussen 2024 en 2025.

Lees ook: DUO scheldt steeds vaker studieschulden kwijt bij ‘studenten met bijzondere omstandigheden’

In 2025 hadden ruim 146.000 mensen een schuld van minstens € 50.000 en ruim 3.000 mensen een schuld van meer dan een ton. Slechts de helft van de mensen met een studieschuld had minder dan € 10.000 en 4% had minder dan € 500. Deze trends laten zien dat hoge schulden steeds vaker voorkomen.

Compensatie voor gemiste basisbeurs

Studenten die de basisbeurs hebben gemist, hebben recht op compensatie. Dit geldt als je minimaal 12 maanden tijdens het leenstelsel studeerde, recht had op studiefinanciering en binnen 10 jaar je diploma behaalde. Het bedrag hangt af van het aantal jaren dat je studeerde tijdens het leenstelsel. Voor een vierjarige studie komt dit neer op een compensatie van € 1.436, terwijl studenten die in 2022/2023 begonnen recht hebben op € 359.

De exacte cijfers van 2026 zijn nog niet bekend, maar op basis van de trend van 2024 naar 2025 kunnen we verwachten dat de gemiddelde studieschuld in Nederland ongeveer € 18.500 tot € 19.000 zal bedragen. Het blijft duidelijk dat studeren kostbaar is en dat het sociaal leenstelsel een grote impact heeft gehad op de schulden van studenten in Nederland.

Lees ook: Dit zijn de hbo-studies met het hoogste en het laagste startsalaris