Nederlanders vrezen massaal voor vlugge opmars van AI: ‘Dit gaat wel erg snel’
AI wordt in rap tempo slimmer en krijgt daardoor een steeds grotere rol in ons dagelijks leven. Handig als je snel een mail moet schrijven of een antwoord op een lastige vraag zoekt, maar ondertussen vragen steeds meer Nederlanders zich af hoe ver we hiermee moeten gaan. Uit nieuw onderzoek blijkt dat een meerderheid verwacht dat AI binnen tien jaar zelfstandig beslissingen kan nemen, zonder dat een mens daar nog opdracht voor geeft.
Van handige chatbot naar digitale collega
63 procent van de ondervraagden van het RTL-onderzoek denkt dat het scenario werkelijkheid kan worden dat AI zelfstandig beslissingen kan nemen. Tegelijkertijd gebruiken we kunstmatige intelligentie zelf steeds vaker. Het lijkt er dus op dat we de technologie behoorlijk handig vinden, maar de ontwikkeling ervan tegelijkertijd met argusogen volgen.
We zijn inmiddels behoorlijk gewend geraakt aan AI. ChatGPT helpt ons met teksten, AI-tools maken afbeeldingen en steeds meer systemen kunnen zelfstandig taken uitvoeren. Waar kunstmatige intelligentie een paar jaar geleden voor veel mensen nog iets futuristisch was, gebruiken inmiddels miljoenen Nederlanders dergelijke systemen regelmatig.
Toch zorgt juist die snelle ontwikkeling voor ongemak. Uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel blijkt dat zes op de tien Nederlanders verwachten dat AI binnen tien jaar belangrijke systemen van bijvoorbeeld banken of overheden zelfstandig kan platleggen of overnemen. De helft denkt bovendien dat AI dan zelfstandig wapensystemen kan aansturen. Dat zijn natuurlijk nogal andere scenario’s dan een chatbot die je helpt met je boodschappenlijstje. En precies daar lijkt de grens te liggen waar mensen zich steeds meer zorgen over beginnen te maken.
Lees ook: Begin van het einde? OpenAI meldt nieuwe incidenten met zorgwekkend gedrag van AI
Gaat AI straks zelf bepalen wat er gebeurt?
De zorgen gaan namelijk verder dan alleen de vraag of AI slimmer wordt dan we misschien hadden verwacht. Ongeveer de helft van de Nederlanders denkt dat AI in de toekomst ook zelfstandig invloed kan uitoefenen op het publieke debat. Denk bijvoorbeeld aan bots die zich voordoen als echte journalisten of politici, of systemen die op eigen initiatief grote hoeveelheden desinformatie verspreiden.
Ook opvallend: 22 procent van de ondervraagden denkt dat AI binnen tien jaar mogelijk zelfs de hele mensheid zou kunnen vernietigen. Dat klinkt als een scenario uit een sciencefictionfilm, maar het sluit aan bij recente waarschuwingen vanuit de AI-industrie. Zo schatte AI-onderzoeker Evan Hubinger van Anthropic de kans dat AI binnen tien jaar alle mensen zou kunnen doden op meer dan 10 procent.
Of zulke scenario’s daadwerkelijk werkelijkheid worden, is uiteraard niet te voorspellen. Wel is duidelijk dat de discussie over hoeveel controle mensen over AI moeten houden steeds serieuzer wordt.
En toch gebruiken we AI steeds vaker
Het opvallende is dat de zorgen over kunstmatige intelligentie ons er bepaald niet van weerhouden om de technologie te gebruiken. Integendeel zelfs. Inmiddels gebruikt 56 procent van de Nederlanders minstens één keer per week AI. Een jaar eerder was dat nog 45 procent.
Daar zit misschien wel de interessantste tegenstelling. We vinden AI handig, snel en soms ronduit indrukwekkend, terwijl we tegelijkertijd bang zijn voor wat er gebeurt als de technologie steeds meer taken en verantwoordelijkheden van ons overneemt.
Een boodschappenlijst laten maken door ChatGPT voelt behoorlijk onschuldig. Maar wanneer een AI-systeem zelfstandig financiële beslissingen neemt, overheidsdiensten aanstuurt of invloed probeert uit te oefenen op verkiezingen, wordt het verhaal natuurlijk een stuk ingewikkelder.
Nederlanders willen de ontwikkeling afremmen
De zorgen zijn inmiddels zelfs zo groot dat 75 procent van de ondervraagde Nederlanders vindt dat de ontwikkeling van AI moet worden afgeremd totdat duidelijker is hoe de technologie onder controle kan worden gehouden. Daarmee groeit ook de discussie over de vraag hoeveel ruimte bedrijven moeten krijgen om steeds krachtigere systemen te ontwikkelen.
Tegelijkertijd staat de ontwikkeling voorlopig bepaald niet stil. Het wordt steeds verder geïntegreerd in smartphones, computers, zoekmachines en allerlei andere diensten die we dagelijks gebruiken. De technologie verdwijnt dus niet meer uit ons leven, waardoor de vraag vooral lijkt te verschuiven van óf we AI gaan gebruiken naar hoeveel controle we erover willen houden.
Want een chatbot die je helpt kiezen tussen twee paar sneakers? Daar kunnen de meeste mensen waarschijnlijk prima mee leven. Een AI-systeem dat vervolgens zelfstandig bepaalt wat jij wel of niet mag kopen, wordt toch een ander verhaal.
Lees ook: Verontrustend: AI maakt verzekeringsfraude steeds makkelijker
