Wat gebeurt er eigenlijk met je online leven als je komt te overlijden?
Vroeger bestond een erfenis vooral uit fysieke spullen: een huis, een auto en misschien een verzameling horloges. Tegenwoordig laten we ook een compleet digitaal leven achter. Van duizenden foto's in de cloud tot socialmedia-accounts, online abonnementen en misschien zelfs een flinke investering in crypto. Maar wat gebeurt er eigenlijk met al die digitale sporen wanneer je er niet meer bent? Blijven je accounts voor altijd bestaan? Kunnen nabestaanden bij je bestanden? En wie krijgt eigenlijk toegang tot jouw online bezittingen?
Wat is een digitale nalatenschap?
Bij een overlijden denken mensen vaak direct aan tastbare spullen, maar een groot deel van ons leven speelt zich inmiddels online af. Je telefoon staat vol met herinneringen, je sociale media bevatten jaren aan foto’s en berichten en misschien heb je digitale bezittingen waar een flinke waarde aan hangt.
Alles wat je online achterlaat, wordt ook wel je digitale nalatenschap genoemd. Daar vallen niet alleen je Instagram-profiel en e-mails onder, maar ook bestanden in de cloud, online accounts, abonnementen en digitale eigendommen. Het probleem? In tegenstelling tot een fysieke erfenis is het niet altijd duidelijk wie toegang krijgt tot deze gegevens en wat ermee gebeurt.
Wat gebeurt er met je socialmedia-accounts?
Als je zelf niets regelt met je digitale nalatenschap, blijven veel online accounts na je overlijden simpelweg bestaan. Dat kan een vreemde situatie opleveren: een profiel waar jaren later nog steeds verjaardagsberichten binnenkomen of oude foto’s zichtbaar blijven, terwijl de persoon achter het account er niet meer is.
Grote technologiebedrijven zijn zich hier steeds bewuster van geworden en bieden daarom mogelijkheden om vooraf keuzes te maken. Toch verschilt de manier waarop dit werkt per platform.
Lees ook: Veel jongeren vragen ChatGPT om financieel advies: slim of riskant?
Google: bepaal zelf wat er met je gegevens gebeurt
Bij Google kun je gebruikmaken van de Inactiviteitsmanager. Hiermee kun je vooraf instellen wat er met je digitale nalatenschap gebeurt wanneer je langere tijd niet meer inlogt.
Je kunt bijvoorbeeld aangeven dat je gegevens na een bepaalde periode verwijderd moeten worden. Ook kun je maximaal tien personen aanwijzen die toegang krijgen tot bepaalde informatie, zoals foto’s, documenten of andere bestanden.
Op die manier bepaal je zelf wat er met je digitale herinneringen gebeurt, in plaats van dat je nabestaanden voor een gesloten deur komen te staan.
Apple: geef iemand toegang via een erfeniscontact
Ook Apple heeft hier een oplossing voor bedacht. Via een zogenoemd erfeniscontact (Legacy Contact) kun je vooraf iemand aanwijzen die na jouw overlijden toegang kan krijgen tot bepaalde gegevens. Zo fix je heel handig met een paar klikken je digitale nalatenschap!
Met de juiste toegangssleutel en een overlijdensakte kan deze persoon bijvoorbeeld bij foto’s, notities en back-ups komen. Zo voorkom je dat waardevolle herinneringen die alleen op je iPhone of Mac staan, verloren gaan.
Hoe zit je digitale nalatenschap bij Facebook en Instagram: herdenken of verwijderen
Ook bij de platformen van Meta kun je vooraf bepalen wat er met je profiel gebeurt. Je kunt ervoor kiezen om je account volledig te laten verwijderen of om het profiel om te zetten naar een herdenkingspagina.
Een herdenkingspagina blijft bestaan als digitale herinnering, maar wordt aangepast zodat duidelijk is dat de persoon is overleden. Nabestaanden kunnen het profiel dan gebruiken om herinneringen te delen. Hiervoor moet je wel vooraf een zogenoemd erfeniscontract instellen.
Je digitale verzameling is niet altijd echt van jou
Veel mensen hebben tegenwoordig een flinke digitale collectie. Denk aan e-books, films, series en muziek die je door de jaren heen hebt verzameld. Het voelt alsof je deze bezit, maar juridisch ligt dat vaak anders.
Wanneer je bijvoorbeeld een film of album koopt via een digitaal platform, koop je meestal niet het bestand zelf, maar alleen het recht om het te gebruiken. Dat recht stopt vaak wanneer jij overlijdt. Dat betekent dat je jouw digitale bibliotheek niet altijd zomaar kunt doorgeven aan je kinderen of andere nabestaanden. Een kast vol fysieke boeken kun je erven, maar een digitale collectie werkt vaak anders.
Wat gebeurt er met je crypto?
Voor mensen met crypto is het regelen van toegang misschien nog belangrijker. Bij cryptomunten zoals Bitcoin draait alles om toegangssleutels en wachtwoorden. Als niemand deze gegevens heeft, kunnen nabestaanden vaak onmogelijk bij de digitale munten komen. Dat betekent dat een flinke investering na je overlijden zomaar verloren kan gaan. Niet omdat de waarde verdwenen is, maar omdat niemand meer toegang heeft tot de wallet.
Wie crypto bezit, doet er daarom verstandig aan om goed na te denken over hoe deze gegevens veilig kunnen worden overgedragen. Natuurlijk moet je dit niet zomaar ergens opslaan, maar het volledig negeren van je digitale nalatenschap is in dit geval ook geen optie.
Word je straks digitaal onsterfelijk?
Het klinkt als iets uit een sciencefictionfilm, maar de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie maakt het steeds realistischer: een digitale versie van iemand creëren.
Er zijn al bedrijven bezig met technologie die iemands stem, manier van praten en persoonlijkheid kan nabootsen. In de toekomst zouden nabestaanden misschien met een digitale versie van een overleden persoon kunnen praten.
Of dat een mooi eerbetoon of juist een ongemakkelijk idee is, daarover verschillen de meningen. Maar één ding is duidelijk: de grens tussen online herinnering en digitale aanwezigheid wordt steeds kleiner.
Zo regel je jouw digitale nalatenschap
Je hoeft geen compleet juridisch document op te stellen om alvast orde te scheppen in je online leven. Met een paar simpele stappen maak je het voor nabestaanden later een stuk makkelijker. Begin bijvoorbeeld met het maken van een overzicht van je belangrijkste accounts, abonnementen en digitale bezittingen. Denk aan je e-mail, sociale media, cloudopslag, crypto en eventuele online abonnementen.
Daarnaast is het verstandig om een veilige manier te gebruiken om wachtwoorden te bewaren, bijvoorbeeld via een wachtwoordmanager. Zorg er ook voor dat iemand weet hoe deze toegang geregeld kan worden. Vergeet tot slot je telefoonnummer niet. Veel accounts gebruiken sms-codes voor verificatie. Wanneer een abonnement direct wordt stopgezet, kan dat ervoor zorgen dat belangrijke accounts moeilijker toegankelijk worden.
Een testament gaat allang niet meer alleen over huizen, geld en fysieke spullen. In een wereld waarin een groot deel van ons leven online plaatsvindt, hoort ook je digitale nalatenschap daarbij. Door nu alvast na te denken over wat er met je accounts en gegevens moet gebeuren, bespaar je jouw nabestaanden later een hoop moeite. Bovendien bepaal je zelf wat er overblijft van jouw online leven.
Lees ook: Onderzoek: een week minder social media zorgt voor véél minder stress én betere slaap
