Zoveel betaalden we in Nederland aan verkeersboetes, maar hebben die boetes wel nut?
Wie dacht dat een paar kilometer te hard rijden wel meevalt, heeft het mis. Nederlandse weggebruikers hebben de staatskas in 2025 namelijk flink gespekt. Uit nieuwe cijfers van het CJIB blijkt dat er vorig jaar miljoenen verkeersboetes werden uitgedeeld, goed voor een bedrag waar menig jackpotwinnaar jaloers op zou zijn.
Wat doet het CJIB nou eigenlijk?
Wanneer er een verkeersboete op de mat valt, is de kans groot dat die afkomstig is van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). Deze overheidsorganisatie houdt zich bezig met het innen van verkeersboetes, strafrechtelijke geldboetes en andere justitiële vorderingen.
Het CJIB publiceerde een uitgebreid overzicht van alle Wahv-overtredingen uit 2025. De Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv) vormt de basis voor de meeste verkeersboetes in Nederland. Uit een analyse van Overstappen.nl, gebaseerd op deze CJIB-cijfers, blijkt dat er in 2025 maar liefst 7.820.153 verkeersboetes zijn geregistreerd. Daarmee vloeide in totaal € 922.943.241 richting de Nederlandse schatkist.
Voor dit onderzoek analyseerde Overstappen.nl de instroomcijfers van het CJIB over 2025. Daarbij werden tientallen afzonderlijke CJIB-feitcodes samengevoegd tot bredere categorieën. Zo vallen verschillende vormen van snelheidsovertredingen onder de categorie ‘snelheid’, terwijl overtredingen zoals foutparkeren, roodlichtnegatie, inrijverboden en handheld bellen zijn ondergebracht in grotere overkoepelende groepen.
Lees ook: Wéér slecht nieuws voor weggebruikers: Nederlandse verkeersboetes opnieuw fors duurder in 2027
Te hard rijden blijft veruit de grootste boosdoener
Dat Nederlanders graag wat extra snelheid maken, blijkt opnieuw uit de cijfers. Met 5.528.104 geregistreerde snelheidsovertredingen vormt deze categorie veruit het grootste aandeel van alle verkeersboetes. Meer dan zeven op de tien bekeuringen werden uitgedeeld aan bestuurders die harder reden dan toegestaan.
Ook financieel tikt dat behoorlijk aan. Snelheidsboetes zijn verantwoordelijk voor bijna de helft van alle opgelegde boetebedragen in Nederland. Daarmee blijft te hard rijden met afstand de meest voorkomende verkeersovertreding van het land.
Boetes voor appen achter het stuur blijven stijgen
Opvallend is de sterke stijging in de categorie afleiding in het verkeer. Vooral het vasthouden van een mobiele telefoon tijdens het rijden of fietsen wordt steeds vaker beboet. Waar in 2024 nog 165.408 overtredingen werden geregistreerd, steeg dat aantal in 2025 naar 248.020.
Een belangrijke oorzaak is de introductie van de zogenoemde focusflitsers. Deze speciale camera’s zijn ontwikkeld om bestuurders die hun telefoon gebruiken achter het stuur op te sporen. In deze systemen werden vorig jaar meer dan 73.000 overtredingen vastgesteld. De overige boetes kwamen voort uit controles door de politie.
De overheid beschouwt afleiding in het verkeer als een van de grootste risico’s voor de verkeersveiligheid. Daarom wordt de inzet van focusflitsers verder uitgebreid. Het aantal camera’s moet eind dit jaar groeien naar vijftig.
Stijging van het aantal verkeersboetes
Volgens persvoorlichter Patrick Rugebregt van SWOV, het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, hoeft de sterke stijging van het aantal boetes voor telefoongebruik niet automatisch te betekenen dat Nederlanders massaal vaker op hun smartphone zitten achter het stuur. “De politie is de afgelopen jaren veel nadrukkelijker gaan controleren op telefoongebruik in het verkeer. Dat heeft duidelijk invloed op het aantal geregistreerde overtredingen.”
SWOV ziet de toename van telefoonboetes dan ook vooral als een combinatie van hardnekkig gedrag én intensievere handhaving. Dat laatste speelt volgens het onderzoeksinstituut een grote rol bij de nieuwe focusflitsers, die bestuurders automatisch kunnen registreren wanneer zij een mobiel apparaat vasthouden tijdens het rijden.
Toch is alleen een hogere boete volgens SWOV niet genoeg om gedrag structureel te veranderen. “Mensen moeten niet alleen weten dat het verboden is; ze moeten ook het gevoel hebben dat de kans groot is dat ze worden gecontroleerd.” Daarbij maakt Rugebregt onderscheid tussen de objectieve pakkans en de subjectieve pakkans: de daadwerkelijke kans om gepakt te worden én het gevoel van bestuurders dat die kans groot is.
Ook de manier van beboeten speelt mee. “Bij een staandehouding zie je vaker dat gedrag verandert. Een flitsboete die pas weken later op de mat valt, heeft minder directe impact, omdat de bestuurder het moment zelf vaak al is vergeten.” Volgens SWOV zijn handhaving, snelle confrontatie en bewustwording samen uiteindelijk effectiever dan alleen het verhogen van boetebedragen.
In deze gemeenten worden de meeste verkeersboetes uitgedeeld
Het aantal verkeersboetes verschilt sterk per gemeente. Amsterdam staat met 550.264 boetes in 2025 ruim bovenaan en blijft daarmee de absolute koploper. Op afstand volgt Stichtse Vecht met 498.032 boetes, opvallend hoog voor een relatief kleinere gemeente. Het hoge aantal boetes hier komt mede door drukke snelwegen en intensieve handhaving.
Rotterdam komt daarna met 487.136 boetes, gevolgd door Den Haag met 297.156. Haarlemmermeer sluit de top vijf af, waar 272.795 boetes werden geregistreerd, onder andere door de aanwezigheid van Schiphol en belangrijke verkeersaders. De cijfers laten zien dat het aantal verkeersboetes samenhangt met het aantal inwoners, verkeersdrukte, infrastructuur en de mate van handhaving binnen een gemeente.
Hardnekkig gedrag is het fundamentele probleem
Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen, werkzaam bij adviesbureau XTNT, plaatst tegelijkertijd een kanttekening bij het effect van hoge boetebedragen. De kans dat bestuurders betrapt worden is bepalend voor het verkeersgedrag. “Een hoge boete heeft zeker een schrikeffect op het moment dat iemand hem ontvangt, maar dat betekent niet automatisch dat mensen hun gedrag blijvend aanpassen.”
Volgens Tertoolen ligt de kracht vooral in zichtbare handhaving. De komst van focusflitsers en extra controles kan daarom wel degelijk effect hebben. “Het gaat uiteindelijk om bewustwording. Je wilt dat minder mensen met hun telefoon in de auto zitten. Meer controle draagt eraan bij dat mensen zich realiseren dat de kans om gepakt te worden groter wordt.”
Lees ook: Opmerkelijk: elk jaar zo’n € 500.000 onterechte parkeerboetes door scanauto’s
