Dokter waarschuwt: “Dit gebeurt er met je lichaam als je 72 uur niet slaapt”
Dat we slaap nodig hebben om goed te functioneren, weten de meeste mensen inmiddels wel. Toch komt het regelmatig voor dat je een nacht te weinig slaapt, bijvoorbeeld door stress, werk, uitgaan of simpelweg omdat je niet in slaap kunt komen. Een paar uur minder slaap lijkt misschien onschuldig, maar naarmate het slaaptekort zich opstapelt, krijgen steeds meer processen in je lichaam en hersenen het zwaar te verduren. Helemaal als je dagenlang nauwelijks of helemaal niet slaapt, kunnen de gevolgen van weinig slaap behoorlijk heftig worden.
Je lichaam krijgt het zwaar te verduren door weinig slaap
Niet iedereen heeft precies acht uur slaap per nacht nodig. De ideale hoeveelheid verschilt per persoon en leeftijd, maar structureel te weinig slaap kan wel degelijk gevolgen hebben voor je gezondheid en functioneren. Terry Cralle, een gecertificeerd klinisch slaapdocent en expert op het gebied van slaapgezondheid, benadrukt dat we de gevolgen van slaaptekort niet moeten onderschatten.
Hoe langer je wakker blijft, hoe duidelijker die gevolgen worden. Al na ongeveer 20 tot 25 uur zonder slaap kunnen je prestaties op sommige taken vergelijkbaar zijn met die van iemand met een bloedalcoholgehalte van 0,10 procent. Dat betekent onder meer dat je reactievermogen, concentratie en nauwkeurigheid flink achteruit kunnen gaan.
Dat maakt extreem weinig slaap niet alleen vervelend, maar ook gevaarlijk. Wie met een fors slaaptekort achter het stuur kruipt of machines bedient, kan daardoor een groter risico vormen voor zichzelf en anderen.
Lees ook: Deze spullen in jouw slaapkamer zorgen ervoor dat je slechter slaapt
Cognitieve functies gaan snel achteruit
Het zijn vooral je hersenen die snel reageren op een gebrek aan slaap. Naarmate je langer wakker bent, wordt het moeilijker om je aandacht ergens bij te houden en neemt je reactievermogen af. Ook je geheugen en het vermogen om ingewikkelde taken goed uit te voeren kunnen worden aangetast.
Na ongeveer 24 uur zonder slaap zijn die effecten al duidelijk merkbaar. Onderzoek naar langdurig wakker blijven laat zien dat slaaptekort onder meer invloed heeft op de snelheid waarmee je informatie verwerkt en op je vermogen om accuraat te reageren. Het is dan ook niet gek als je merkt dat je sneller fouten maakt, minder scherp bent en moeite hebt om je gedachten erbij te houden.
Hoe langer het slaaptekort duurt, hoe verder die achteruitgang kan gaan. Je lichaam probeert ondertussen alles draaiende te houden, maar uiteindelijk wordt wakker blijven simpelweg steeds moeilijker.
Na 48 uur nemen microslaapjes het over
Na ongeveer 48 uur zonder slaap wordt de situatie nog een stuk extremer. Je lichaam kan dan zogenaamde microslaapjes veroorzaken: momenten waarop je hersenen enkele seconden als het ware wegvallen, soms zonder dat je dit zelf bewust doorhebt.
Dat klinkt misschien onschuldig, maar achter het stuur kunnen zulke momenten natuurlijk grote gevolgen hebben. Juist omdat je niet altijd merkt dat je even bent ‘uitgeschakeld’, is extreem slaaptekort bijzonder gevaarlijk in situaties waarin je continu alert moet blijven.
Daar komt bij dat je cognitieve prestaties steeds verder achteruitgaan. Beslissingen nemen, informatie verwerken en je aandacht ergens bij houden worden steeds lastiger naarmate je langer wakker blijft.
72 uur zonder slaap kan hallucinaties veroorzaken
Wie het maar liefst 72 uur zonder slaap volhoudt, komt in een extreem stadium van slaaptekort terecht. Bij zulke langdurige periodes zonder slaap kunnen naast ernstige cognitieve problemen ook perceptuele verstoringen en hallucinaties optreden. De grens tussen wat je daadwerkelijk waarneemt en wat je hersenen ervan maken, kan daardoor steeds vager worden.
Ook microslaapjes kunnen vaker voorkomen en langer duren. Je lichaam probeert op allerlei manieren toch momenten van herstel te pakken, terwijl je hersenen steeds minder goed in staat zijn om normaal te functioneren.
Drie dagen zonder slaap is gelukkig geen situatie waar de meeste mensen zomaar in terechtkomen. Toch laat het wel zien hoe belangrijk voldoende nachtrust is. Een paar uur minder slaap na een drukke nacht is iets heel anders dan dagenlang helemaal niet slapen, maar structureel weinig slaap kan eveneens je concentratie, geheugen en andere cognitieve functies onder druk zetten.
Lees ook: Slaapexpert legt uit hoe je door ‘precision waking’ wakker wordt zonder wekker
