Ben jij vaak ziek als je vakantie nét is begonnen? Misschien is dit de oorzaak
Je hebt er maanden naartoe geleefd. De agenda is eindelijk leeg, de out-of-office staat aan en de koffers zijn gepakt. Geen eindeloze vergaderingen meer, geen overvolle mailbox en geen wekker die je om 06.30 uur uit bed trekt. Maar precies op het moment dat je vakantie officieel begint, voel je het al aankomen. Je keel begint te kriebelen, je neus zit dicht en nog voordat je het zwembad hebt gezien, lig je met paracetamol op je hotelbed. Herkenbaar? Dan ben je zeker niet de enige. Dit opvallende verschijnsel heeft zelfs een naam: vrijetijdsziekte.
Je lichaam schakelt pas uit als jij dat ook doet
Voor veel mensen is vakantie hét moment om eindelijk tot rust te komen (behalve als vrijetijdsziekte roet in het eten komt gooien). Na maanden hard werken, deadlines halen en continu “aan” staan, lijkt het logisch dat je lichaam direct ontspant zodra de druk wegvalt. Toch gebeurt er bij opvallend veel mensen dus precies het tegenovergestelde.
Hoewel vrijetijdsziekte geen officiële medische diagnose is, wordt de term gebruikt voor mensen die juist tijdens hun vrije dagen of vakanties ziek worden. Denk aan een flinke verkoudheid, hoofdpijn, extreme vermoeidheid of een grieperig gevoel dat uit het niets lijkt op te duiken. Alsof je lichaam wachtte tot je eindelijk tijd had om ziek te zijn.
Lees ook: Ga je naar een van deze landen op vakantie? Pas dan op voor een flinke zorgrekening
Onderzoek laat zien dat het verrassend vaak voorkomt
Dat dit geen zeldzaam verschijnsel is, blijkt uit onderzoek van de IU International University of Applied Sciences in Duitsland. Daar gaf maar liefst 71,9 procent van de ondervraagde werknemers aan weleens klachten te ervaren tijdens vrije dagen of vakanties die passen bij vrijetijdsziekte.
De meest genoemde klachten zijn vermoeidheid, een uitgeput gevoel, slaapproblemen, prikkelbaarheid, hoofdpijn en verkoudheidsverschijnselen. Opvallend is bovendien dat 38,4 procent van de deelnemers aangaf moeite te hebben om na een werkdag echt te ontspannen. Dat laat zien hoe lastig het voor veel mensen is om de knop daadwerkelijk om te zetten wanneer het werk stopt.
Hoge werkdruk lijkt een belangrijke rol te spelen bij vrijetijdsziekte
Ook in Nederland is uitgebreid gekeken naar het fenomeen. Onderzoekers van de Universiteit van Tilburg concludeerden dat vrijetijdsziekte waarschijnlijk niet één duidelijke oorzaak heeft. Het lijkt eerder een combinatie te zijn van verschillende factoren die optreden zodra de overgang van werk naar vrije tijd plaatsvindt.
Volgens het onderzoek spelen onder meer lichamelijke reacties op die plotselinge overgang een rol. Daarnaast lijken sommige mensen tijdens drukke werkdagen lichamelijke klachten als het ware te onderdrukken. Pas wanneer de spanning wegvalt en het lichaam niet langer in de “werkmodus” staat, krijgen die klachten de ruimte om naar boven te komen.
Voorlopige onderzoeksresultaten wijzen er bovendien op dat vooral mensen met een hoge werkdruk, een groot verantwoordelijkheidsgevoel en veel betrokkenheid bij hun werk gevoeliger zijn voor vrijetijdsziekte. Dus juist de collega’s die altijd nét dat stapje extra zetten, lijken er vaker last van te hebben.
Moet je bang zijn voor vrijetijdsziekte?
Hoewel het fenomeen veel aandacht krijgt en veel mensen zich erin herkennen, blijkt uit eerder Nederlands onderzoek dat ongeveer 3 procent van de bevolking daadwerkelijk last heeft van terugkerende vrijetijdsziekte. Voor de meeste mensen zal een vakantie dus gewoon beginnen zoals gepland: met een drankje in de zon in plaats van een doos tissues naast het bed.
Mocht je toch iedere vakantie opnieuw ziek worden, dan is het misschien geen toeval. Het kan een signaal zijn dat je lichaam gedurende het jaar structureel op zijn tenen loopt en pas ontspant wanneer de werkdruk verdwijnt.
Dus je hoeft niet zenuwachtig af te tellen naar je volgende vakantie uit angst voor een verkoudheid. Blijf vooral lekker uitkijken naar die welverdiende vrije weken. De kans is nog altijd veel groter dat je geniet van zon, rust en een koud drankje dan dat je de minibar moet leegroven voor paracetamol.
Lees ook: Noodsituaties op vakantie? Dit is wat je reisverzekering wel en niet uitkeert
